Maria Skłodowska-Curie

Listen to "Maria Skłodowska-Curie" on Spreaker.

Prawie 100 lat temu Maria Skłodowska-Curie dostała w prezencie od prezydenta USA 1 gram radu. Ile to jest jeden gram? Spinacz do papieru albo mała guma do żucia waży 1 gram. Dlaczego więc prezydent USA dał Marii tylko 1 gram radu. Ten 1 gram radu kosztował wtedy 100.000 dolarów. Kim była Maria Skłodowska-Curie i do czego był jej potrzebny ten rad?

Maria Skłodowska-Curie urodziła się podczas zaborów. Zabory to okres 123 lat, kiedy nie było Polski. Była podzielona między Rosję, Prusy i Austrię. Maria urodziła się w rosyjskim zaborze.

Jej rodzice byli nauczycielami. Jej ojciec był nauczycielem matematyki i fizyki oraz dyrektorem szkoły dla chłopców. A jej mama była przełożoną pensji dla dziewcząt. Dziewczynki nie mogły w tamtych czasach uczyć się tego samego co chłopcy. Najpierw Marię uczył jej tata oraz starsze rodzeństwo. Maria była najmłodsza z pięciorga dzieci. Później uczyła się na takim latającym uniwersytecie. Ponieważ nie wolno było uczyć dziewczynek ten uniwersytet latał od jednego domu do drugiego, aby policja go nie złapała. Nie wolno tam było robić notatek, aby policja nie miała dowodów, a więc Maria musiała wszystko zapamiętywać w głowie.

Później postanowiła wraz z siostrą pojechać do Paryża na studia, ale nie miały pieniędzy. Umówiła się więc ze swoją starszą siostrą Bronią, że najpierw ona czyli Maria będzie pracować i zapłaci za studia siostry, a potem jej siostra zapłaci za jej studia. Maria została więc nauczycielką i wysyłała pieniądze Broni do Paryża. Maria uczyła dzieci bogatych ludzi za pieniądze, ale w wolnych chwilach uczyła biedne dzieci za darmo, a to też było wtedy zakazane. Później Bronia zaprosiła ją do siebie do Paryża i później ona płaciła za studia Marii. Maria studiowała matematykę i fizykę. Na studiach poznała naukowca Piotra Curie i wyszła za niego za mąż. Oboje byli bardzo biedni po ślubie pojechali na przejażdżkę rowerami. W 1903 roku Maria skończyła studia i napisała pracę doktorską “Badanie ciał radioaktywnych”. Za te badania nad ciałami radioaktywnymi jej mąż oraz jeszcze jeden fizyk dostali nagrodę Nobla. Jej mąż Piotr Curie zaprotestował i powiedział, że Maria jako pierwsza zaczęła pracować nad radioaktywnością wtedy dopisano Marię i jako trzecia dostała nagrodę Nobla z fizyki w 1903 roku.

Ale czy wy wiecie co to jest radioaktywność? Promieniowanie uranu odkrył Henri Becquerel, ale nie wiedział skąd się ono bierze. Dopiero Maria będąc jeszcze studentką odkryła, że promieniowanie pochodzi z samego atomu uranu. Zaczęła badać ten uran, później dołączył do niej mąż i dlatego w 1903 roku nagrodę Nobla z fizyki dostali Henri Becquerel, Piotr Curie oraz Maria Curie. Takie promieniowanie jest bardzo groźne. Mąż Marii specjalnie położył sobie na ramieniu kawałek uranu. W tym miejscu zrobiła mu się rana, która nie chciała się zagoić.

Aby zdobyć trochę uranu Maria i Piotr musieli przekopać całe góry pewnej rudy. Z jednej tony tej rudy otrzymywali tylko 1 gram uranu. Ile to jest tona? Tona to 1000 kilogramów. Mały samochód waży 1 tonę. Tak więc z rudy o wadze 1 tony oni otrzymywali tylko 1 gram uranu. Ale przy okazji odkryli dwa inne pierwiastki chemiczne. Maria nazwała pierwszy Polon od Polski, a drugi Rad, bo radius po łacinie znaczy promień. Wszystkie te pierwiastki czyli Uran, Polon i Rad były bardzo promieniotwórcze.

Uran, Polon i Rad to pierwiastki chemiczne. Można je znaleźć w układzie okresowym pierwiastków. Uran jest oznaczany literką U i ma numer 92, Polon jest oznaczany literkami Po i ma numer 84, a Rad jest oznaczany literami Ra i ma numer 88

W 1906 roku Piotr Curie został potrącony przez wóz i zmarł. Sorbona czyli uniwersytet w Paryżu zaproponował Marii aby uczyła zamiast swojego męża. W ten sposób Maria stała się pierwszą kobietą profesorem na Sorbonie w Paryżu. W 1911 Maria dostała drugą nagrodę Nobla. Tym razem z chemii. Jest więc jedyną osoba, która dostała dwie nagrody nobla z dwóch różnych dziedzin. Najpierw z fizyki, a potem z chemii.

W 1914 roku wybuchła I wojna światowa. Maria dostała jako jedna z pierwszych kobiet we Francji prawo jazdy i jeździła na front robiąc rannym żołnierzom zdjęcia rentgenowskie. Promieniowanie, które odkryła Maria jest szkodliwe, ale może też być pożyteczne np. do robienia zdjęć rentgenowskich.

Maria i jej mąż nie byli jedynymi, którzy dostali nagrodę Nobla w ich rodzinie. Jej córka Irena oraz jej mąż Fryderyk odkryli sztuczne promieniowanie.

W latach dwudziestych kobiety w USA zebrały pieniądze na rad dla Marii, aby mogła kontynuować badania. Ten rad przekazał jej prezydent USA w 1921 roku czyli 98 lat temu.

Niestety Maria zachorowała przez promieniowanie nad którym pracowała. W 1934 roku odwiedziła Polskę po raz ostatni i tego samego roku zmarła. Promieniotwórcze rzeczy trzeba przechowywać w ołowianych pojemnikach, bo ołów nie przepuszcza promieniowania. Maria Curie została tak dużo napromieniowana, że musiano ją pochować w ołowianej trumnie. Także jej papiery, a nawet książka kucharska jest przechowywana w ołowianym pojemniku, bo jest niebezpiecznie napromieniowana.

Maria nie tylko przyczyniła się do odkrycia radioaktywności oraz dwóch nowych pierwiastków. Była ona też pierwszą kobietą w wielu dziedzinach. Np. była pierwszą kobietą - noblistką, pierwszą kobietą profesorem, pierwszą kobietą kierowcą itd.

Napiszcie też co chcielibyście usłyszeć w kolejnych odcinkach. Jakieś konkretne wydarzenie z historii Polski? A może historia jakiegoś miasta tak jak kiedyś nagraliśmy historię Wrocławia? A może coś z historii starożytnej? Myślałem też o krótkiej serii poświęconej historii polskiej nauki, w tym np. Marię Skłodowską, Kopernika czy Łukasiewicza. Co o tym myślicie? Na propozycję czekam w komentarzu pod odcinkami. Można te propozycje też przesłać mailem na adres piotr@historiawgdzieci.pl.

Zapraszam na naszą stronę:
HistoriaWgDzieci
Podkast można wesprzeć na stronach:
Wesprzyj nas na Patronite
Wesprzyj nas na PayPalu
Nasza strona na facebooku to:
Zamknięta grupa na Facebooku
Podkastu można też słuchać na Spotify:
Historia wg Dzieci (na Spotify)
Angielski wg Dzieci:
Angielski dla Dzieci (podkast)